Podsumowujemy Konkurs na Wydarzenie Muzyczne dla Dzieci w ramach 26. Biennale

Wyniki Konkursu na Wydarzenie Muzyczne dla Dzieci, organizowanego przez Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu w ramach 26. Biennale Sztuki dla Dziecka zostały już opublikowane.

Chcemy jednak, aby zakończenie tegorocznej edycji Konkursu było również początkiem szerszej rozmowy o projektowaniu wydarzeń artystycznych dla najmłodszych dzieci. Dlatego dzielimy się refleksjami jury, które pojawiły się po analizie zgłoszeń. Mamy nadzieję, że będą one wartościowe nie tylko dla uczestników Konkursu, ale również dla wszystkich twórców i twórczyń rozwijających działania dla dzieci w wieku 0-2 lat.

To dobry moment dla sztuki dla najmłodszych

Zgłoszenia nadesłane do Konkursu pokazały, że rośnie zainteresowanie tworzeniem wydarzeń artystycznych adresowanych do najmłodszych dzieci. Ogólny poziom nadesłanych projektów był stosunkowo wysoki. Wśród osób zgłaszających dominowali twórcy i twórczynie związani z muzyką, rzadziej osoby posiadające doświadczenie w pracy z dziećmi do 2. roku życia.

Jednocześnie w większości projektów widoczne było podmiotowe traktowanie dziecka oraz przekonanie, że wydarzenia dla tej grupy powinny cechować się wysoką jakością artystyczną i odpowiadać na rzeczywiste potrzeby najmłodszych odbiorców.

Najważniejsze kierunki w tegorocznych zgłoszeniach

Najczęściej wykorzystywanym językiem artystycznym były muzyka, dźwięk i doświadczenie sensoryczne. Wiele projektów rezygnowało z warstwy słownej na rzecz budowania relacji poprzez ruch, wspólne doświadczanie i swobodną eksplorację przestrzeni.

Wyraźnie dominował również motyw natury, szczególnie lasu. Część projektów wykorzystywała go przede wszystkim jako inspirację estetyczną, natomiast najciekawsze propozycje podejmowały próbę głębszej refleksji nad relacją człowieka z naturą i rozwijaniem wrażliwości najmłodszych odbiorców.

Widoczna była także tendencja do projektowania wydarzeń immersyjnych, pozbawionych tradycyjnego podziału na scenę i widownię. Nie wszystkie projekty pokazywały jednak, w jaki sposób taka formuła będzie funkcjonować w praktyce oraz jak zapewni bezpieczeństwo, komfort i poczucie sprawczości dzieciom oraz ich opiekunom.

Kim właściwie jest odbiorca?

Analiza zgłoszeń pokazała również, że projektowanie wydarzeń dla dzieci do 2. roku życia wymaga bardzo dobrej znajomości specyfiki tej grupy odbiorców. Dzieci w wieku 0-2 lat nie stanowią jednorodnej grupy odbiorców – to okres niezwykle dynamicznych zmian rozwojowych.

Różnice pomiędzy dzieckiem, które dopiero pełza lub siedzi, a dzieckiem swobodnie chodzącym czy biegającym mają bezpośredni wpływ na sposób projektowania przestrzeni, scenografii, dramaturgii oraz rozwiązań związanych z bezpieczeństwem. Szczególnej uwagi wymagają również materiały i elementy scenograficzne, które mogą stać się przedmiotem intensywnej eksploracji, również poprzez wkładanie ich do ust.

Jedynie nieliczne zgłoszenia precyzyjnie określały grupę wiekową odbiorców lub uwzględniały współpracę ze specjalistkami i specjalistami z zakresu psychologii dziecięcej, integracji sensorycznej czy dostępności. W wielu projektach dostrzegalna była duża otwartość na pracę z najmłodszymi i gotowość do poszukiwania nowych rozwiązań.

Wyzwaniem okazywał się nie tyle brak wiedzy, ile brak świadomości, jak specjalistycznej wiedzy wymaga projektowanie wydarzeń dla dzieci w tym wieku.

Co szczególnie doceniło jury?

Do II etapu zakwalifikowano projekty, które w najbardziej przekonujący sposób odpowiadały na założenia Konkursu. Twórcy skupili się na wymagającej grupie odbiorców, czyli dzieciach w wieku 0-2 lat, nie tracąc z pola widzenia faktu, że są one uczestnikami wydarzeń wspólnie z bliskimi dorosłymi.

W zgłoszonych propozycjach wyraźnie wybrzmiewała potrzeba tworzenia przestrzeni sprzyjającej budowaniu bliskości, poczucia bezpieczeństwa i wspólnego doświadczenia. Zakwalifikowane projekty łączyło przekonanie, że jakość sztuki dla najmłodszych nie wynika z upraszczania języka artystycznego, lecz z uważności wobec dziecka i sposobu, w jaki doświadcza ono świata.

Muzyka pozostawała centralnym elementem niemal wszystkich projektów, jednak najczęściej nie przyjmowała formy koncertu. Twórcy proponowali spektakle, instalacje i wydarzenia performatywne, łącząc dźwięk z ruchem, scenografią oraz doświadczeniem sensorycznym. Dominującymi zmysłami były słuch, dotyk i wzrok.

Na uwagę zasługuje również wysoki poziom opracowania koncepcji wizualnych. Starannie przygotowane moodboardy i materiały referencyjne pozwalały precyzyjnie odczytać estetykę oraz atmosferę planowanych realizacji.

Projektowanie z myślą o rytmie życia rodzin

W projektach zakwalifikowanych do II etapu szczególnie widoczna była uważność na rytm życia najmłodszych dzieci i ich opiekunów. Twórcy proponowali rozwiązania umożliwiające swobodne wejście i wyjście z wydarzenia, elastyczny czas uczestnictwa oraz dramaturgię uwzględniającą codzienne potrzeby dziecka, takie jak karmienie, przewijanie czy odpoczynek.

Można to określić jako projektowanie „gładkich granic wejścia i wyjścia” – takich, które nie wykluczają z uczestnictwa rodzin funkcjonujących w rytmie wyznaczanym przez potrzeby najmłodszych dzieci.

Konkurs jako początek rozmowy

Mamy nadzieję, że tegoroczny Konkurs był nie tylko okazją do wyłonienia najciekawszych projektów, ale również impulsem do dalszej refleksji nad projektowaniem wydarzeń artystycznych dla najmłodszych dzieci.

Serdecznie dziękujemy wszystkim osobom, które zdecydowały się wziąć udział w Konkursie. Każde zgłoszenie było ważnym głosem w rozwijającej się dyskusji o jakości sztuki tworzonej dla dzieci do 2. roku życia.

Osoby uczestniczące w II etapie otrzymają w najbliższym czasie indywidualny feedback przygotowany na podstawie rozmów z jury.

Wierzymy, że zarówno przekazane informacje, jak i przedstawione w tym tekście refleksje będą wartościowym wsparciem w kolejnych działaniach twórczych.

Jury Konkursu obradowało w składzie: Agata Felikszewska-Igiel, Aleksandra Rajska, Aleksandra Słyż, Aleksandra Zalewska-Królak.

Za koordynację Konkursu odpowiadała: Magdalena Przybylska.